Acil durum fonu: Kimin için ne kadar?
"Kaç aylık gideriniz kadar acil durum fonunuz olsun" sorusuna evrensel bir cevap yoktur. İhtiyacınız olan miktar; iş sürekliliğinize, ailenizin durumuna, sağlık koşullarınıza ve sabit giderlerinizin esnetilebilirliğine bağlıdır. Bu yazı somut örneklerle bir çerçeve önerir.
Baseline: 3 ay
Devamlı bir işte tam zamanlı çalışan, bekar bir kişi için 3 aylık zorunlu gider baseline'dır. Bu miktar, ani bir iş kaybında yeni iş bulma sürecini geniş bir konforla kapsar. Zorunlu gider; kira, faturalar, gıda, ulaşım ve sağlık için düzenli ödemelerin toplamıdır. Abonelikler ve keyfe göre harcamalar bu hesaba dahil değildir.
Aile durumu farkı
Aynı gelirle bir çocuklu bir çift için önerilen: 4-5 ay. Çocuk sayısı arttıkça veya bir eş çalışmıyorsa, 6 aya yaklaşmak makul olur. Buradaki mantık; hane geliri tek kişiye bağlıysa, iş kaybı senaryosunda toparlama süresi tek kişilik hanenin iki katına yaklaşabilir.
Serbest meslek veya bağımsız çalışma
Freelance, danışmanlık, esnaf gibi gelirin ay bazında dalgalandığı meslekler için baseline 6 ay. Bunun sebebi; iş akışı düzenli değilse "iş kaybı" tek bir olay değil, birkaç ay üst üste sipariş azalması olarak gelebilir. Bu tür meslek gruplarında; acil durum fonu ile "sezon açma sermayesi" ayrı hesaplarda tutulmalıdır.
Sağlık ve konut değişkeni
Kronik bir sağlık durumu, ev sahibi olmama (kira artışı riski) veya bakmakla yükümlü olduğunuz yaşlı bir aile ferdi varsa; baseline'a 1-2 ay eklemek mantıklıdır. Bu kalemler beklenmedik büyük harcama üretme olasılığı yüksek olan durumlardır.
Fon nerede tutulmalı?
Acil durum fonunun iki niteliği vardır: hızlı erişim ve enflasyondan kısmen korunma. Bu iki ihtiyacı en iyi karşılayan araçlar; para piyasası fonu, kısa vadeli mevduat veya likit yatırım fonlarıdır. Bu fon; borsa hisselerinde veya döviz hesabında tutulmaz — çünkü ihtiyacınız olduğu ay değeri düşmüş olabilir.
Kaç ayda oluşturulur?
Aylık gelirin %10-15'ini bu hedefe ayırmak, çoğu profilde 18-24 ay içinde 3-6 aylık gideri karşılayan bir bakiye üretir. Bu hedef için düzenli otomatik transfer, iradeye bağlı ödemelerden çok daha başarılıdır.